Tanım
Havadaki bağıl nem (RH), mutlak nem veya çiy noktası değerini ölçen elektronik cihaz; nemlendirme sistemlerinin kontrol döngüsünün geri besleme girdisidir. En yaygın türler: kapasitif RH sensörü (endüstriyel nem sensörü, oda tipi nem/sıcaklık sensörü), aynalı çiy noktası ölçer (chilled mirror, referans).
Detaylı Açıklama
Nem sensörleri 3 ana teknoloji ailesinde toplanır: (1) KAPASİTİF RH SENSÖRÜ — polimer dielektrik kapasitör, RH değişimi kapasitans değişimi üzerinden okunur; doğruluk ±%1,5–3 RH, tepki süresi 10–30 sn, drift 5–7 yıl, fiyat 200–800 €; endüstri standardı (endüstriyel sınıf nem sensörü, oda tipi nem/sıcaklık sensörü). (2) DİRENÇSEL (ÇİY NOKTASI) SENSÖRÜ — lityum klorür gibi tuz higroskopik direnci; düşük maliyet ama drift hızlı. (3) AYNALI ÇİY NOKTASI ÖLÇER — referans grade, ±0,1°C dp doğruluk, fiyat 8.000–25.000 €; sadece kalibrasyon ve hassas proses için. Sahada %95+ uygulamada kapasitif RH sensörü kullanılır.
Neden Önemlidir?
Nem sensörü, PID kontrol döngüsünün ölçüm girdisidir — yanlış sensör veya yanlış yerleştirilmiş sensör, mükemmel cihaz tasarımını sahada başarısız kılar. Sahada en sık görülen 3 sensör hatası: (1) Yanlış konum — buhar dağıtım borusuna çok yakın (< absorpsiyon mesafesi); sensör henüz karışmamış buharı okur, sistem aç-kapa dalgalanır. (2) Kalibrasyon driftı — yıllık kalibrasyon yapılmadığında 2–3 yıl içinde %5–10 RH sapma. (3) Tek nokta ölçüm — büyük salonda tek sensörle ortalama RH kontrolü; lokal değişim %5–15 olabilir. Doğru sensör + doğru yerleşim + yıllık kalibrasyon = stabil ±%1–3 RH kontrolü.
Pratik Örnek
İstanbul'da bir ilaç tesisi temiz oda RH kontrolünden %5 sapma şikayeti aldı (set %50, ölçüm %43–58 dalgalanma). NKT analizinde sensör buhar manifoldundan 1,8 m mesafede konumlandırılmıştı; absorpsiyon mesafesi hesabı 2,5 m olarak çıktı. Sensör 3,2 m mesafeye taşındı + ikinci redundant sensör eklendi (medyan kontrol). Sonrasında RH bandı 50–52% bandında stabil (±%2 — Annex 1 limiti içinde).
Mühendislik Notu
Sensör seçim kriterleri: (1) Doğruluk gereksinimi — konfor ±%5, endüstri ±%2, hassas proses ±%1; (2) Çevre koşulları — sıcaklık aralığı, kimyasal maruziyet, IP koruma sınıfı; (3) Çıkış sinyali — 4–20 mA standart, 0–10 V opsiyonel, Modbus/BACnet için dijital; (4) Kalibrasyon protokolü — fabrika sertifikası + saha kalibrasyon imkanı (RH 33%, 75%, 97% referans tuz çözeltileri). Çoklu sensör mimarisi: yüksek hassasiyet için 2-3 sensör + medyan + kalibrasyon kayıt. Yıllık kalibrasyon zorunludur; pharma + müze tesisleri 6 ayda bir.
NKT Uygulama Bağlantısı
Önerilen modeller: endüstriyel sınıf nem sensörü (kanal, ±%1,5), oda tipi nem/sıcaklık sensörü (oda, ±%0,8), Neptronic dahili (cihaz besleme). NKT - Climate Track platformu sensör değerini sürekli trend log'lar; kalibrasyon hatırlatması otomatik servis tetiklemesi olarak iletilir.
