Tanım
AB'nin patlayıcı atmosferlerde kullanılan ekipmanlar için belirlediği güvenlik direktifidir (2014/34/EU). Toz, gaz veya buhar bulunan ortamlarda (kimya, ilaç, un değirmeni, lityum pil dry room) çalışan tüm elektriksel ve mekanik ekipmanlar ATEX sertifikalı olmalıdır. Endüstriyel nem alma cihazları bu ortamlar için ATEX Zone 1/2/21/22 sertifikalı varyant olarak üretilir.
Detaylı Açıklama
ATEX direktifi 1996'da yayınlandı, 2014'te güncellendi (2014/34/EU). Patlayıcı atmosfer riski olan ortamlar 6 zone'a ayrılır:
GAZ/BUHAR atmosferleri: • Zone 0 — sürekli patlayıcı (ör. tank içi) • Zone 1 — normal işletmede ara sıra patlayıcı (proses ekipmanı yakını) • Zone 2 — sadece anormal durumda patlayıcı
TOZ atmosferleri: • Zone 20 — sürekli toz bulutu • Zone 21 — normal işletmede ara sıra toz • Zone 22 — sadece anormal durumda toz
ATEX ekipman kategorileri: • Kategori 1 — Zone 0/20 için (en yüksek güvenlik) • Kategori 2 — Zone 1/21 için • Kategori 3 — Zone 2/22 için
Nem alma cihazlarında ATEX uyumlu varyantlar: • Anti-statik fan ve rotor — statik elektrik birikimi önleme • EX-proof motor (Ex e veya Ex d sertifikalı) • EX-proof kontrol panosu (kıvılcım izole) • Topraklama + bonding zorunlu • Sıcaklık limiti T3 (200°C) veya T4 (135°C) — gaz tutuşma sıcaklığına göre
Lityum pil dry room'lar tipik olarak Zone 22 sınıflandırılır (lityum tozu); cihaz seçimi ATEX Cat 3 veya Cat 2D olmalıdır.
Pratik Örnek
Bir lityum pil dry room ATEX uyumlu nem alma sistemi:
Koşul: lityum metal anot prosesi, dry room hedef -45°C dp, ATEX Zone 22 sınıflandırması (lityum tozu riski)
Çözüm: • Cihaz: TFT ADP6500 silikajel rotor — ATEX Cat 3D varyant (Zone 22 uyumlu) • Anti-statik komponentler: rotor, fan, kanal — tüm yüzeyler iletken kaplama • Topraklama: 4 nokta tesis topraklama bara • Motor: Ex tD A22 IP65 sertifikalı • Kontrol panosu: Ex-d sertifikalı, ayrı odada (Zone 22 dışı) • Sensörler: ATEX onaylı (ATEX sertifikalı nem sensörü serisi) • İletişim: fiber optik (elektriksel iletim yok)
Maliyet farkı (standart varyantına göre): • CAPEX: +%35 (€280K → €380K cihaz başına) • OPEX: +%5 (özel bakım gereksinimleri) • Ama: alternatif yok — standart cihaz patlama riski + sigorta + cezai sorumluluk
Kurulum ek gereksinimleri: • Ex-proof aydınlatma • Statik elektrik bilek bandı + iletken zemin (10⁴-10⁶ Ω/sq) • Sürekli partikül + lityum konsantrasyon izleme • Acil havalandırma sistemi (iç patlama riskini düşürür) • Yangın söndürme: özel lityum tipi (su kullanılmaz)
NKT olarak ATEX projelerde TFT İtalya ile birlikte özel ekipman + tasarım + commissioning hizmeti sunuyoruz.
Mühendislik Notu
ATEX uyumluluk için 5 kritik nokta:
1. Zone sınıflandırması doğru yapılmalı — yanlış zone seçimi (örn. Zone 22 yerine Zone 21) maliyet patlatır veya güvenlik riski yaratır. ATEX risk değerlendirmesi uzmanı ile yapılmalı.
2. Ekipman + kurulum + bakım = bütünsel yaklaşım — sadece ATEX cihaz almak yetmez; kurulum doğru, periyodik denetim ve operatör eğitimi gerekli. EN 60079-17 standardı.
3. Topraklama + bonding kritik — statik elektrik kıvılcımı en yaygın patlama nedeni. Tüm metal yüzeyler topraklı + bağlı; resistance < 1 Ω.
4. Sıcaklık sınıfı (T-class) — uygulama gazına göre seçilir. T3 (200°C) çoğu için yeterli; T4 (135°C) hidrojen ortamı için.
5. Audit trail + sertifikasyon — her ekipmanın Cendüstriyel nem sensörüX sertifikası dosyalanmalı; iş güvenliği denetiminde sunulur. Sertifikasız ekipman kullanımı = ceza + sigorta iptali.
NKT olarak ATEX uzmanı ekibimizle TFT İtalya'nın özel varyant ekipmanları için risk değerlendirmesi + ekipman seçimi + kurulum denetimi + bakım hizmetleri sunuyoruz.
